Khi nhận thư mời làm việc, nhiều người vui mừng vì con số lương cao, nhưng đến kỳ lương đầu tiên lại hụt hẫng vì tiền vào tài khoản ít hơn hẳn. Nguyên nhân thường nằm ở hai chữ Gross và Net. Hiểu rõ hai khái niệm này giúp bạn đàm phán lương đúng, không bị "sốc" khi nhận lương và biết chính xác mình thực nhận bao nhiêu.
Lương Gross là gì?
Lương Gross là tổng thu nhập bạn nhận được theo thoả thuận, trước khi trừ bất kỳ khoản nào. Đây là con số "to" mà nhà tuyển dụng thường ghi trong hợp đồng. Tuy nhiên, trong lương Gross đã bao gồm cả phần tiền bạn phải đóng bảo hiểm bắt buộc và thuế thu nhập cá nhân (nếu có).
Nói cách khác, Gross chưa phải là tiền bạn được cầm về. Nó là điểm xuất phát để tính ra số tiền thực nhận.
Lương Net là gì?
Lương Net chính là lương thực nhận — số tiền cuối cùng về tài khoản sau khi đã trừ hết bảo hiểm bắt buộc và thuế thu nhập cá nhân. Đây mới là con số phản ánh đúng "túi tiền" hàng tháng của bạn.
Gross là con số ghi trên hợp đồng. Net là con số bạn thật sự tiêu được.
Gross và Net khác nhau thế nào?
Sự chênh lệch giữa Gross và Net đến từ hai khoản bị trừ ra:
- Bảo hiểm bắt buộc mà người lao động phải đóng: tổng 10,5% trên tiền lương đóng bảo hiểm, gồm BHXH 8% + BHYT 1,5% + BHTN 1% (theo Luật BHXH 2024 số 41/2024/QH15, hiệu lực 01/7/2025, giữ nguyên cho 2026).
- Thuế thu nhập cá nhân (TNCN): tính theo biểu lũy tiến từng phần, chỉ phát sinh khi thu nhập của bạn vượt mức giảm trừ.
Doanh nghiệp cũng đóng bảo hiểm cho bạn (tổng 21,5%), nhưng phần này do công ty chi, không trừ vào lương của bạn, nên không ảnh hưởng đến con số Net.
Cách tính lương Gross sang Net
Quy trình quy đổi Gross sang Net gồm 3 bước:
- Trừ bảo hiểm bắt buộc: lấy lương Gross (phần tính bảo hiểm) nhân 10,5%.
- Tính thu nhập tính thuế: Thu nhập tính thuế = Tổng thu nhập chịu thuế − Bảo hiểm bắt buộc − Giảm trừ bản thân − Giảm trừ người phụ thuộc.
- Tính thuế TNCN theo biểu lũy tiến từng phần, rồi lấy Gross trừ bảo hiểm và trừ thuế để ra Net.
Các mức giảm trừ gia cảnh áp dụng từ kỳ tính thuế 2026 (Nghị quyết 110/2025/UBTVQH15):
- Giảm trừ bản thân: 15.500.000 đ/tháng (tương đương 186 triệu đồng/năm).
- Mỗi người phụ thuộc: 6.200.000 đ/tháng.
Biểu thuế TNCN lũy tiến từng phần 2026
Theo Luật Thuế TNCN 109/2025/QH15, thuế tính theo thu nhập tính thuế mỗi tháng:
| Bậc | Thu nhập tính thuế/tháng | Thuế suất |
|---|---|---|
| 1 | Đến 10 triệu | 5% |
| 2 | Trên 10 đến 30 triệu | 10% |
| 3 | Trên 30 đến 60 triệu | 20% |
| 4 | Trên 60 đến 100 triệu | 30% |
| 5 | Trên 100 triệu | 35% |
Lưu ý quan trọng: lũy tiến từng phần nghĩa là mỗi phần thu nhập chịu một thuế suất riêng, KHÔNG lấy toàn bộ thu nhập nhân với một mức duy nhất.
Ví dụ tính lương Gross sang Net cụ thể
Giả sử bạn có lương Gross 30.000.000 đ/tháng, chưa có người phụ thuộc, toàn bộ lương dùng để đóng bảo hiểm (chưa vượt trần đóng).
Bước 1 — Trừ bảo hiểm bắt buộc (10,5%):
- 30.000.000 × 10,5% = 3.150.000 đ
- Thu nhập còn lại sau bảo hiểm: 30.000.000 − 3.150.000 = 26.850.000 đ
Bước 2 — Tính thu nhập tính thuế:
- Trừ giảm trừ bản thân 15.500.000 đ.
- Thu nhập tính thuế = 26.850.000 − 15.500.000 = 11.350.000 đ
Bước 3 — Tính thuế TNCN lũy tiến từng phần:
- Phần đến 10 triệu: 10.000.000 × 5% = 500.000 đ
- Phần trên 10 triệu (1.350.000 đ): 1.350.000 × 10% = 135.000 đ
- Tổng thuế TNCN = 500.000 + 135.000 = 635.000 đ
Lương Net (thực nhận):
- 30.000.000 − 3.150.000 (bảo hiểm) − 635.000 (thuế) = 26.215.000 đ
Như vậy, với lương Gross 30.000.000 đ, bạn thực nhận khoảng 26.215.000 đ mỗi tháng. Nếu có thêm người phụ thuộc, số thuế sẽ giảm và Net sẽ cao hơn.
Nên thoả thuận lương Gross hay Net?
Mỗi cách có ưu điểm riêng:
- Lương Gross: minh bạch về tổng chi phí, bạn chủ động biết mình đóng bao nhiêu bảo hiểm (quyền lợi hưu trí, ốm đau, thất nghiệp về sau dựa trên mức đóng này).
- Lương Net: dễ hình dung số tiền thực nhận, không lo biến động khi thuế hay bảo hiểm thay đổi — vì phần đó do công ty lo.
Dù chọn cách nào, hiểu được công thức quy đổi sẽ giúp bạn so sánh các lời mời việc một cách công bằng. Để khỏi phải tính tay từng bậc thuế, bạn có thể dùng công cụ đổi lương Gross ⇄ Net của chúng tôi: chỉ cần nhập lương và số người phụ thuộc, hệ thống sẽ tự áp dụng đúng mức bảo hiểm 10,5% và biểu thuế 2026 để ra kết quả ngay.
Đây là công cụ tham khảo dựa trên quy định 2026. Số liệu thực tế có thể khác đôi chút tùy mức lương đóng bảo hiểm, các khoản phụ cấp được miễn thuế và chính sách riêng của doanh nghiệp.
Nắm vững Gross và Net không chỉ giúp bạn đàm phán lương tự tin hơn mà còn chủ động lập kế hoạch chi tiêu, tiết kiệm dựa trên con số thực nhận chính xác.