Mỗi tháng nhìn vào bảng lương, nhiều người thắc mắc vì sao bị trừ một khoản "bảo hiểm" khá lớn, và liệu trừ như vậy có đúng không. Bài viết này giải thích rõ mức đóng BHXH 2026: bạn đóng bao nhiêu phần trăm, công ty đóng bao nhiêu, tính trên loại lương nào và có trần đóng ra sao. Tất cả số liệu bám theo Luật Bảo hiểm xã hội 2024 (số 41/2024/QH15, hiệu lực từ 01/7/2025 và giữ nguyên cho năm 2026).
Tỷ lệ đóng BHXH 2026: người lao động và doanh nghiệp đóng bao nhiêu?
Bảo hiểm bắt buộc gồm ba loại: bảo hiểm xã hội (BHXH), bảo hiểm y tế (BHYT) và bảo hiểm thất nghiệp (BHTN). Tổng tỷ lệ đóng của cả hai bên là 32% tiền lương đóng bảo hiểm, chia ra như sau:
- Người lao động đóng 10,5%, gồm: BHXH 8% + BHYT 1,5% + BHTN 1%.
- Doanh nghiệp đóng 21,5%, gồm: BHXH 17,5% + BHYT 3% + BHTN 1%.
Như vậy, câu trả lời cho thắc mắc "người lao động đóng bao nhiêu phần trăm" rất rõ ràng: bạn chỉ đóng 10,5%, phần còn lại do công ty gánh. Riêng phần BHXH 17,5% của doanh nghiệp được tách nhỏ thành: 14% cho quỹ hưu trí và tử tuất, 3% cho ốm đau – thai sản, và 0,5% cho tai nạn lao động – bệnh nghề nghiệp.
Bảng tỷ lệ đóng BHXH, BHYT, BHTN 2026
| Loại bảo hiểm | Người lao động | Doanh nghiệp | Tổng |
|---|---|---|---|
| BHXH (hưu trí, ốm đau, thai sản, TNLĐ) | 8% | 17,5% | 25,5% |
| BHYT (bảo hiểm y tế) | 1,5% | 3% | 4,5% |
| BHTN (bảo hiểm thất nghiệp) | 1% | 1% | 2% |
| Tổng cộng | 10,5% | 21,5% | 32% |
Cách tính bảo hiểm xã hội: tính trên lương nào?
Đây là điểm dễ nhầm nhất. Tiền bảo hiểm không tính trên tổng thu nhập bạn nhận về, mà tính trên tiền lương đóng bảo hiểm ghi trong hợp đồng lao động (thường là lương cơ bản cộng một số khoản phụ cấp cố định, không gồm tiền thưởng, ăn trưa, xăng xe, điện thoại...).
Công thức rất đơn giản:
Tiền bảo hiểm phải đóng = Tiền lương đóng BH × Tỷ lệ đóng
Trong đó, người lao động lấy lương đóng BH nhân với 10,5%, còn doanh nghiệp nhân với 21,5%. Hai khoản này được nộp về cơ quan bảo hiểm xã hội hằng tháng.
Trần đóng BHXH 2026: mức lương tối đa để tính bảo hiểm
Không phải lương càng cao thì đóng bảo hiểm càng nhiều mãi. Pháp luật quy định một mức trần (mức tối đa) để tính BHXH và BHYT:
- Trần đóng BHXH và BHYT = 20 lần lương cơ sở. Lương cơ sở năm 2026 là 2.340.000 đ/tháng (theo Nghị định 73/2024, áp dụng đến hết 30/6/2026), nên trần là 46.800.000 đ/tháng. Từ ngày 01/7/2026, lương cơ sở tăng lên 2.530.000 đ (Nghị định 161/2026), trần đóng tương ứng là 50.600.000 đ/tháng.
- Trần đóng BHTN = 20 lần lương tối thiểu vùng. Lương tối thiểu vùng 2026 (Nghị định 293/2025/NĐ-CP, từ 01/01/2026): Vùng I là 5.310.000 đ, Vùng II là 4.730.000 đ, Vùng III là 4.140.000 đ, Vùng IV là 3.700.000 đ.
Nghĩa là nếu lương đóng BH của bạn vượt 46.800.000 đ/tháng, thì phần BHXH và BHYT vẫn chỉ tính trên mức 46.800.000 đ, không tính cao hơn.
Ví dụ tính mức đóng BHXH 2026 cụ thể
Giả sử chị Lan có tiền lương đóng bảo hiểm ghi trong hợp đồng là 15.000.000 đ/tháng (dưới trần nên tính trọn). Ta tính như sau:
Bước 1 — Phần chị Lan (người lao động) đóng 10,5%:
- BHXH 8%: 15.000.000 × 8% = 1.200.000 đ
- BHYT 1,5%: 15.000.000 × 1,5% = 225.000 đ
- BHTN 1%: 15.000.000 × 1% = 150.000 đ
- Tổng người lao động đóng: 1.575.000 đ/tháng (chính là 15.000.000 × 10,5%).
Bước 2 — Phần công ty đóng 21,5%:
- 15.000.000 × 21,5% = 3.225.000 đ/tháng.
Bước 3 — Tổng nộp về cơ quan BHXH: 1.575.000 + 3.225.000 = 4.800.000 đ/tháng (bằng 15.000.000 × 32%).
Như vậy, mỗi tháng chị Lan bị trừ 1.575.000 đ vào lương cho bảo hiểm bắt buộc. Khoản này không "mất đi" mà tích lũy cho quyền lợi hưu trí, ốm đau, thai sản, khám chữa bệnh và trợ cấp thất nghiệp sau này.
Nếu bạn muốn thử với mức lương của riêng mình mà không phải bấm máy tính tay, hãy dùng công cụ tính mức đóng BHXH, BHYT, BHTN 2026 — chỉ cần nhập lương đóng bảo hiểm, công cụ sẽ tách rõ phần bạn đóng và phần doanh nghiệp đóng kèm trần áp dụng.
Một số lưu ý quan trọng
- Lương đóng BH thường thấp hơn lương thực nhận. Nhiều công ty tách lương thành "lương cơ bản" (đóng bảo hiểm) và các phụ cấp (không đóng), nên tiền bảo hiểm tính ra ít hơn bạn tưởng.
- Tỷ lệ 10,5% là cố định cho người lao động. Dù lương cao hay thấp, bạn luôn đóng đúng 10,5% phần lương đóng BH (trong giới hạn trần).
- Trần đóng thay đổi giữa năm. Vì lương cơ sở tăng từ 01/7/2026, mức trần BHXH/BHYT cũng đổi từ 46.800.000 đ lên 50.600.000 đ kể từ thời điểm đó.
Bài viết mang tính tham khảo, giúp bạn hiểu cơ chế tính. Mức đóng thực tế còn phụ thuộc vào tiền lương ghi trên hợp đồng và cách doanh nghiệp khai báo với cơ quan BHXH. Khi cần con số chính xác cho hồ sơ, bạn nên đối chiếu với phòng nhân sự hoặc cơ quan bảo hiểm xã hội nơi tham gia.
Tóm lại, năm 2026 người lao động đóng 10,5% và doanh nghiệp đóng 21,5% tiền lương đóng bảo hiểm, tính trên lương đóng BH theo hợp đồng và bị giới hạn bởi trần 20 lần lương cơ sở (BHXH, BHYT) hoặc 20 lần lương tối thiểu vùng (BHTN). Nắm chắc ba con số này là bạn đã hiểu gần như toàn bộ cách tính bảo hiểm xã hội của mình.